Column

Sacha De Boer Met De Leica Van Ata Kando En Eva Besnyø

Bionische ogen

1 oktober 2025

Sacha de Boer

Door een ingreep die ik had ondergaan, moest ik deze zomer aan de Man van Zes Miljoen denken. Kent u die serie nog, die in de jaren 70 is uitgezonden? Het gaat over een astronaut die in de leader telkens weer met zijn raket neerstortte, vervolgens meer dood dan levend werd opgelapt en ‘herbouwd’ met de modernste technologie. Daarom werd hij wel de bionische man genoemd. Met zijn robotbenen kon hij ontiegelijk hard rennen, zijn arm was onmetelijk sterk, en dan zijn ogen… Hiermee kon hij inzoomen op de kleinste en verste details. En dat allemaal haarscherp. 

Er was ook een spin-off: de Bionische Vrouw, gespeeld door Lindsay Wagner. Na een parachute-ongeluk kreeg zij -net als haar mannelijke tegenhanger- ook bionische lichaamsonderdelen zoals snelle benen. En een bionisch oor waarmee ze alles, maar dan ook werkelijk àlles kon horen. Ik wilde haar zijn. En holde als 12-jarige weleens over straat met mijn haren wapperend in de wind en verbeeldde me dat ik ook bionische krachten had. Ach ja, de fantasie van een tiener… Later kwam er nog een spin-off met een bionische herder, maar toen was ik al afgehaakt; ook voor jonge tv-kijkers zijn er grenzen aan het uitmelken van een succes. Wat dat betreft is het een wonder dat de James Bondfilms nog steeds niet zijn uitgewerkt, en dat we als publiek de opeenvolgende en zeer verschillende acteurs die in zijn huid kruipen klakkeloos accepteren. (Stel nou dat de nieuwe James Bond een vrouw is? Daar zijn de kijkers vast nog niet klaar voor.) Futuristische en fascinerende gadgets en technieken zijn een onmisbaar onderdeel van de Bondfilms. Zo had Sean Connery in Thunderball uit 1965 tijdens de vele duikscènes een staafje in zijn mond, een zogeheten rebreather, waardoor hij heel lang onder water kon blijven. Wie hier -volgens de overlevering- ook ademloos naar keek, was de CIA. Het leek hen een reuze nuttige techniek om onder water te kunnen ademen zonder bulky zuurstoftanks, met alleen een staafje ter grootte van een sigarenkoker. Dus namen ze contact op met Bondproducent Albert R. Broccoli. Konden ze die rebreathers kopen en hoe lang kun je er eigenlijk mee onder water blijven? Droogjes antwoordde Broccoli: “Dat hangt er vanaf hoe lang je je adem kunt inhouden”. In films is natuurlijk alles mogelijk en dus had de CIA beter moeten weten: deze ‘techniek’ bestond helemaal niet. Inmiddels bestaat er wel dit soort staafjes om mee te duiken, maar die zijn nog altijd drie keer zo groot als die van Sean Connery.

Ook de innovaties uit de series over de bionische man en vrouw zijn steeds meer werkelijkheid geworden. Mensen met een verlamming door een dwarslaesie kunnen weer lopen met een zogeheten exoskelet; een robotpak dat je aantrekt en dat door elektrische stimulatie van zenuwstelsel of ruggenmerg wordt aangestuurd. Dankzij slimme brillen kunnen mensen met een visuele handicap makkelijker door het leven gaan. En slimme huistechnologie, oftewel domotica, maakt het mensen met allerlei beperkingen makkelijker om zelfstandig te wonen.

Nu terug naar mijn ingreep deze zomer. Als fotograaf is je zicht van groot belang, en helaas met de leeftijd wordt dat steeds wat minder. Sinds mijn 20ste heb ik contactlenzen, en na mijn 50ste was daar bovenop een leesbril steeds onontbeerlijker. Vooral tijdens het fotograferen, want dan moet je scherp zien veraf, en dichtbij het resultaat op het cameraschermpje. Bril op, bril af. Bril op, bril af. En dus ben je het contact met je model steeds even kwijt. Ook vergat ik weleens mijn leesbril mee te nemen en kon niet zien of mijn foto echt goed scherp was. Lastig werd hinderlijk en hinderlijk werd ergerlijk. 

Maar daar gloorde aan de horizon de oplossing. Een techniek die in de militaire luchtvaart is ontwikkeld voor gevechtspiloten die -net als fotografen- in de verte scherp moeten zien, en dichtbij de apparaten in hun cockpit. Het principe is hetzelfde als een staaroperatie: je eigen natuurlijke ‘lens’ wordt via een kleine incisie vervangen door een kunstlens. En anders dan bij staar, gaat het hier om een lens die op jouw sterkte is afgesteld. Het is een eenmalige ingreep waar je de rest van je leven plezier van hebt, en dus koos ik voor de meest innovatieve en nieuwste techniek, die sinds begin dit jaar beschikbaar is: de pentafocale implantlens. In 20 minuten per oog zaten ze erin en na een paar uur wazigheid was opeens alles haarscherp, veraf en dichtbij. Mijn leesbrillen heb ik aan vriendinnen gegeven, net als de laatste paar wegwerplenzen; die heb ik nooit meer nodig. Met mijn nieuwe ogen voel ik me alsnog de bionische vrouw! Alles tot in de verste verte is scherp, en lezen of fotograferen gaat zonder hulpmiddelen. 

Nu alleen nog bionische oren waarmee je alles goed kunt horen, ook op lawaaierige feestjes, dat lijkt me ook wel wat. Bestaan die al?

Agenda

Het laatste nieuws

Columns

27 januari 2026

Eva Koreman

15 november 2025

Eva Koreman

1 oktober 2025

Sacha de Boer